In theorie weten we allemaal min of meer waaruit fondsenwerving bestaat. In de praktijk is het vaak niet duidelijk met wie u contact moet opnemen of hoe u zich best voorbereidt. Olivier Belenger, sinds 20 jaar actief in de financiering en het beheer van fondsen voor start-ups en spin-offs, legt uit hoe je deze startende ondernemingen kunt financieren en laten groeien.

Welke investeerders zijn er en hoe werkt hun financiering?

Olivier Belenger legt uit wat zijn specialiteit, ‘seed money’ of startkapitaal, precies inhoudt: “Het zijn de eerste middelen die in een bedrijf worden geïnvesteerd. Start-ups of spin-offs die disruptieve technologieën ontwikkelen - van gezondheidsapplicaties en biotechnologie tot digitale toepassingen en artificiële intelligentie... - hebben meestal geen inkomsten en dus geen toegang tot bankleningen. Ze worden gefinancierd met kapitaal. Daarvoor kloppen ze aan bij business angels of gaan op zoek naar ‘venture capital’ (risicokapitaal). Deze zogenoemde durfkapitalisten stellen geld ter beschikking in ruil voor aandelen van de onderneming. Ze lenen geen geld, ze investeren, delen het risico met de ondernemer en begeleiden hem”. Ook bedrijven die al jaren bestaan en moeten blijven groeien, gaan op zoek naar kapitaal. Dat is het terrein van de ‘private equity’ (ontwikkelingskapitaal). Zowel bij de lancering als bij de ontwikkeling kunnen overheidsinvesteerders eveneens partners zijn in dit ondernemersavontuur.

Wat kunt u van deze investeerders verwachten?

Naast kapitaal en hun zakelijk netwerk bieden deze investeerders:

  • echte expertise in de sector waarin de start-up actief is;

  • structurering van de verschillende ontwikkelingsfasen van het bedrijf;

  • permanente toegevoegde waarde voor de ontwikkeling van de activiteiten omdat de investeerders een zitje hebben in de raad van bestuur.

Ze zijn dus echte partners die ‘slim kapitaal’ inbrengen om inkomsten te genereren op lange termijn.

Een businessplan, maar ook een solide management

Tussen het moment waarop de fondsenwerving begint en het moment waarop het geld op de bankrekening staat, verlopen ongeveer 6 tot 9 maanden. Eerst en vooral moet de ondernemer een businessplan opstellen en aan het investeringsfonds bezorgen. Hij staat daarin niet alleen; hij krijgt begeleiding bij het opstellen van zijn dossier. Olivier legt uit hoe het werkt bij EEBIC, de incubator waarvan hij algemeen directeur is: “Bij spin-offs onderzoeken we de projecten een jaar voor de investering. De beheerder zal de markt, het product, de concurrentie, de omvang van de markt ... analyseren. Het allerbelangrijkste is echter of het team en het management in staat zijn het project te doen slagen. Dat is een voorwaarde voor succes. Soms kan het nodig zijn om het managementteam te wijzigen of te versterken”.

Alles hangt af van de maturiteit van de onderneming

Bij bedrijven die al inkomsten hebben, gaan we vrij snel van de analyse van het dossier naar de onderhandelingen en vervolgens naar de ‘due diligence’ fase, waarin we via audits de financiële situatie, de producten... valideren. Als het om een starter zonder inkomsten gaat, komt deze due diligence-fase vroeger in het proces, vóór de onderhandelingen. In het begin kan het tijd vragen om de robuustheid van een octrooi, de omvang van de markt... te beoordelen.

De maturiteit van het bedrijf speelt ook een rol bij de waardering. Bij een bestaand bedrijf houden we rekening met de effectieve resultaten variaties en andere parameters in de evaluatie op te nemen. Bij een jongere onderneming maken we een projectie van haar waarde binnen drie jaar, gezien de financiële inspanningen die in dit stadium van het project al werden geleverd.

Interactie met de investeerders om het dossier te valideren

Wanneer de investeerders potentieel zien in een dossier, nodigen ze de indiener van het project uit om zijn visie op het bedrijf te komen presenteren: 

  • “Dat gebeurt in een pitch van ongeveer een uur.

  • Hij moet ook verschillende vragen over het dossier zelf beantwoorden en dat is tegelijk een test: hoe structureert hij zijn discours, hoe reageert hij op soms delicate vragen?

  • Daarna beslist de jury of het dossier verder wordt uitgediept. Wanneer de jury groen licht geeft, zullen tussen de ondernemer en het investeringsfonds een aantal interacties plaatsvinden om diverse noodzakelijke elementen voor het dossier te identificeren.

  • Het dossier gaat dan naar het beleggingscomité van het fonds, dat beslist om al dan niet te investeren.

De fondsenwerving bezegelen en afronden

Vooraleer een notaris een authentieke akte kan verlijden, moet over de voorwaarden worden onderhandeld. In ons geval bepalen we de rechten en verplichtingen van elke partij in een aandeelhoudersovereenkomst. Zo leggen we de grote gedragslijnen voor de samenwerking vast:

  • corporate governance: het management en de besluitvormingsstructuur van de onderneming bepalen: samenstelling van de raad van bestuur, specifieke zaken die aan de raad van bestuur worden toevertrouwd, strategische besluitvorming of dagelijks bestuur...;

  • de evolutie van de kapitaalstructureringsoperaties: dit zijn alle gebeurtenissen die te maken hebben met het kapitaal: kapitaalsverhoging, verkoop van aandelen aan derden... ;

  • elementen die de initiële waardering van de vennootschap verhogen of verlagen: er worden parameters bepaald voor de evolutie van de onderneming. Als de omzet stijgt, volgen de aandelen die beweging en omgekeerd.

Olivier besluit: “De sleutels tot het succes van een fondsenwerving zijn een solide dossier, begeleiding van experten in dit nog grotendeels onbekende domein en een verstandige keuze van het investeringsinstrumenten. Maak zeker ook een ‘track record’ op, een overzicht van de successen die uw investeerders al hebben geboekt.