De strijd tegen voedselverspilling gaat de gehele productieketen aan. Maar hoe moeten het ecologisch evenwicht en sociaaleconomische resultaten op elkaar worden afgestemd? Laurence Baudelet, eigenaresse van het kleine landbouwbedrijf La Fleur des Champs, wijst op enkele concrete manieren.

Gezamenlijke uitdagingen en problemen

Volgens de Voedsel-en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) wordt meer dan eenderde van de wereldvoedselproductie niet geconsumeerd. In onze geïndustrialiseerde landen zorgen vooral particulieren voor verspilling; zij zijn namelijk verantwoordelijk voor 42% van alle verspilling. 60% daarvan zou voorkomen kunnen worden. (Bron: Eurostat). Test-Aankoop schat de voedselverspilling alleen al in België op 3,6 miljoen ton per jaar. De uitdaging is even aanzienlijk: de overconsumptie en verspilling tegengaan en tegelijkertijd krachtig optreden tegen de crisis.

Van de autoriteiten naar de "Gueules cassées"

De doelstelling van de Europese Unie is om deze verspilling tussen nu en 2025 met 30% terug te dringen. Sinds het Europese Jaar tegen voedselverspilling (2014) zijn zowel in Vlaanderen als in Wallonië maatregelen getroffen. Sommige supermarkten geven extra korting op "afgekeurde" producten en verschillende bewegingen winnen terrein (naar het voorbeeld van het van oorsprong Franse "Les Gueules Cassées", die de consumptie van "lelijk" voedsel stimuleert).

Overgaan op korte lijnen voor minder verspilling?

Een van de oorzaken is "discriminatie op grond van uiterlijk", waaronder sommige producten te lijden hebben:

- Afwijking van de standaard qua grootte, vorm en kleur kan leiden tot afkeuring van een product.

- Obsessie voor de uiterste gebruiksdatum.

- Op overconsumptie gerichte marketing: "2+1 gratis" is meestal te veel! 

- Weersomstandigheden: Slechte weersomstandigheden brengen schade toe aan de landbouw.

Korte afzetkanalen zijn al een manier om deze aanjagers van verspilling tegen te gaan. Laurence Baudelet ervaart het iedere dag : "Wij verkopen rechtstreeks aan de consument. Zodoende:

- Ontkomen wij aan de standaardisatiecriteria die grote merknamen wel worden opgelegd.

- Door met ons mee naar de moestuin te gaan, worden klanten gestimuleerd anders te consumeren. Ze realiseren zich dat schoonheid van secundair belang is.

- De producten blijven "van grond tot mond" vers.

- Alleenstaanden of gezinnen nemen geschikte porties mee.

- Dat schept een vertrouwensband tussen producent en klant.

Verlepte of beschadigde producten kunnen nog best gegeten worden. Ze kunnen gevaloriseerd worden, weer in de verwerkingsketen worden opgenomen (voor verwerking in jams, quiches of soepen), en vervolgens in de winkel worden verkocht. 

Marktgroei en -omstandigheden

Dit model heeft een mooie ontwikkeling mogelijk gemaakt: "Onze familiemoestuin bestrijkt inmiddels 40 are. Wij leveren jaarlijks maar liefst 500 potten jam af. Onze privékeuken voldeed niet meer en de AFSCA is zich ermee gaan bemoeien. We investeren nu in een werkplaats. Het voordeel daarvan is dat we privé en zakelijk goed kunnen scheiden." 

De bijzonderheden van de markt en het publiek worden treffend beschreven door Laurence Baudelet: "Deze streek is mooi, maar ook heel arm, met een werkloosheidspercentage van 25%. Het toerisme trekt weliswaar een ander soort clientèle aan, maar ons prijsbeleid moet wel redelijk blijven. Naast onze educatieve activiteiten zouden we op termijn graag weer producten willen schenken aan voedselbanken, maar het ontbreekt ons nog aan de mogelijkheden." Een mooi initiatief, dat langzamerhand steeds meer wordt gesteund door nationale maatregelen (belastingvrijstelling en uitbreiding van de btw-ontheffing voor het schenken van voedingsmiddelen die niet worden verkocht).

Bijdrage:

Laurence Baudelet

Laurence Baudelet, licentiate in de biologie, draagt twee petten: die van lerares sinds ongeveer vijftien jaar, en die van landbouwer, sinds 2011. Haar hobby is uitgegroeid tot een microbedrijf: La Fleur des Champs in Olloy-sur-Viroin (provincie Namen), waar ze biologische voeding verbouwt en verkoopt.

Verzend