Terwijl statistieken over burn-outs regelmatig het nieuws halen, kiezen sommigen bewust voor een welzijnscultuur, bijvoorbeeld volgens het concept van 'lagom'. Deze Zweedse levensfilosofie staat voor matiging (‘niet te veel, niet te weinig’) en kan ons zo helpen in de strijd tegen de burn-out. Het kan in elk aspect van ons leven worden toegepast: consumptie, voeding, woning … En op het werk. Claire Vanroy is al bijna 40 jaar lang HR-consultant en legt uit hoe deze welzijnscultuur ook in ondernemingen kan worden toegepast.

Geloof in het collectief en de solidariteit

Claire Vanroy beschrijft hoe we kunnen groeien, en dat collectief: "Ik ben op dit ogenblik HR-consultant bij Deltatec, waar we in de voorbije drie jaar een vijftiental personen in dienst hebben genomen. De onderneming telt momenteel 66 werknemers. Maar 30 jaar geleden ging het om een start-up van drie jonge ondernemers met complementaire profielen. Ons belangrijkste uitgangspunt is dat we werken met mensen die ideeën hebben en die ook delen. We leggen zo de nadruk op samenwerking: wanneer we een van onze producten de ruimte in sturen, weten we dat het om een gezamenlijk succes gaat." Dat is een van de grondslagen van lagom: de afschaffing van de wedijver tussen werknemers, de verheerlijking van de resultaten en het individualisme die in sommige ondernemingen al te vaak worden bevorderd.

Het juiste evenwicht tussen werk en privéleven

Lagom staat ook voor niet te veel en niet te weinig werken. In Zweden zijn de meeste ondernemingen na 17 uur verlaten. Slechts een procent van de actieve Zweedse bevolking doet overuren. Overwerken wordt beschouwd als een teken van inefficiëntie. Claire Vanroy: "We geven werkuren louter ter informatie mee, want we waken erover dat onze werknemers een evenwicht tussen werk en privéleven vinden. Het management heeft niet alleen vertrouwen in zijn werknemers door hen de werkuren flexibel te laten presteren, het geeft ook zelf het voorbeeld. Het dringt er bij de medewerkers op aan om al hun vakantiedagen op te nemen. Het management heeft evenmin schrik om het dagelijkse werk aan het team ter plaatse over te laten."

Heel eenvoudige gebruiksvriendelijke oplossingen invoeren

Voor de dagelijkse activiteiten in een onderneming kan lagom de volgende zaken inhouden:

  • Koffiepauzes houden in een gezellige ruimte;
  • Onder de collega's feest- en sportcomités oprichten of verkenningsdagen organiseren;
  • Voor iedereen een fruitmand of koekjes voorzien;
  • Een ‘locavoor’-kantine voorzien (dat wil zeggen waar lokale en seizoensgebonden producten worden gegeten), want lagom is ook duurzaam …

"Er zijn zo veel manieren om even weg te zijn van de dossiers en collega's te ontmoeten … voor wie dat wil uiteraard! Sommige werknemers zijn socialer dan andere. We dwingen niemand." Wel zijn er in Zweden twee zogenaamde ‘fika-pauzes’ die geïnstitutionaliseerd en verplicht zijn: een op het einde van de ochtend en een aan het begin van de namiddag.

Op een andere manier opleiden en werven

Als HR-consultant kon Claire Vanroy experimenteren met bepaalde concepten en middelen: "Eind 2017 hebben we een opleidingsdag georganiseerd voor alle personeelsleden om het structogram te leren kennen. Het gaat om een 'eenvoudig' middel waarmee ieders profiel kan worden opgesteld. Er is geen slecht of goed profiel. Iedereen (her)ontdekt wie hij is en in welke mate de anderen van hem kunnen verschillen." Dankzij haar lange ervaring heeft de HR-verantwoordelijke goed begrepen wat er fout zit of wat geen zin heeft in een onderneming die lagom toepast: "Wanneer we een vacature uitschrijven, gebruiken we geen zinnen meer zoals ‘stressbestendig zijn’ of ‘flexibel zijn’. We willen niet tot elke prijs de productiviteit ontwikkelen en al zeker niet het ‘presenteïsme’, wat eigenlijk wil zeggen: er zijn om de baas te plezieren."

Elk zijn verantwoordelijkheid nemen en kunnen luisteren

Claire Vanroy erkent ten slotte dat iedereen verantwoordelijk is voor het welzijn op het werk: "Het is jammer dat we moeten wachten op een wetgeving voor het welzijn op het werk om ermee aan de slag te gaan of - nog erger - crisissen in teams te moeten behandelen, zoals burn-outs, ontslagen of groot personeelsverloop. Zowel de zelfstandige als de werkgever en werknemer moeten het hoofd bieden aan de druk van verplichtingen. Het is belangrijk dat we stop kunnen zeggen of ons de vraag stellen of we de prioriteiten niet opnieuw moeten bepalen. We kennen allemaal rushmomenten door een piek in activiteit, een belangrijke gebeurtenis of een af te ronden dossier, maar nadien moeten we opnieuw het evenwicht herstellen. Op dat moment is luisteren belangrijk, het luisteren door anderen maar ook zelf luisteren."

Preventiemaatregelen invoeren om voor het welzijn in het dagelijks werk te zorgen

Zijn er bedrijven of sectoren die gemakkelijker lagom kunnen invoeren dan andere? Vanroy: "Een heel doorslaggevende factor is het type directie in de onderneming, evenals de kosten van de in te voeren acties voor het welzijn op het werk. Wie valt over het financiële aspect, mag niet vergeten dat absenteïsme – omdat de werknemer uiteindelijk ziek wordt – ook geld kost! Het is dan ook beter om preventiemaatregelen in te voeren en dagelijks kleine gebaren te doen die het welzijn op het werk ten goede komen."

Claire Vanroy

Claire Vanroy is al bijna 40 jaar lang HR-consultant. Ze coacht ook ondernemers in ondernemingen en particulieren. Wat haar boven alles na aan het hart ligt, zowel in het kader van haar vak als in haar persoonlijke leven, is mensen ontmoeten. Ze werkt op dit moment bij Deltatec, (bedrijf gespecialiseerd in het ontwerpen van software en hardware, voornamelijk voor toepassingen in de luchtvaart en het televisielandschap) en levert ook HR-ondersteuning in andere structuren in ontwikkeling.