De snelheid waarmee het woord ‘burn-out’ in ons dagelijks leven is opgenomen, is onrustwekkend. Hoe herkent u de symptomen van een burn-out bij uw medewerkers en uzelf en wat kunt u er aan doen? Neuropsychologe Elke Geraerts legt uit. 

Steeds meer druk

De laatste jaren stijgt het aantal mensen met een burn-out ontegensprekelijk. Daar zijn volgens Elke Geraerts een aantal redenen voor. “De hoeveelheid prikkels die ons brein elke dag moet verwerken, stijgt voortdurend. We zijn continu geconnecteerd, wat leidt tot een voortdurende stroom van informatie. We leven bovendien in een VUCA-wereld (volatility, uncertainty, complexity and ambiguity), dat wil zeggen: volatiel, onzeker, complex en ambigu. Jobs worden complexer, maar tegelijk is niemand zeker dat zijn vaardigheden over vijf jaar nog gewild zullen zijn. Dat komt allemaal bovenop de “gewone” werkdruk. Naast het werk zijn er trouwens nog andere stressfactoren, zoals gebeurtenissen in het privéleven of een algemeen maatschappelijk gevoel van onzekerheid. Op een bepaald moment kunnen onze hersenen die stroom gewoon niet meer aan.”

Fysieke, mentale en cognitieve klachten

“Het komt er vooral op aan om de symptomen van overdreven stress op tijd te herkennen”, zegt Geraerts. “Stress is een containerbegrip. Als ik met ondernemers praat, merk ik dat heel veel onder hen eigenlijk niet weten wat stresssymptomen zijn. Deze kunnen nochtans op heel wat manieren voorkomen. Stress uit zich zowel fysiek, mentaal als cognitief:

- Fysieke klachten zijn bijvoorbeeld nek- en rugpijn, hoofdpijn, hartkloppingen, paniekaanvallen of overdreven moeheid.

- Er zijn ook mentale uitingen: mensen worden héél cynisch, of net heel emotioneel op het werk. Perfectionisten gaan soms nóg verder en leggen de lat nóg hoger, zodat het helemaal onmogelijk wordt.

- En ten slotte cognitief: het geheugen gaat achteruit gaat, de concentratie vermindert, tot zelfs een complete black-out toe.

Als u dat soort zaken bij uw personeel of uzelf opmerkt, dan is het vooral belangrijk om een gesprek aan te gaan. Ga er niet vanuit dat het “vanzelf wel zal overgaan”.

Uw mentale weerbaarheid verhogen

“Heel vaak treft een burn-out perfectionisten: mensen voor wie het nooit goed genoeg is, die de lat enorm hoog leggen en zichzelf nooit een schouderklopje geven. Of mensen die geen voldoening meer in hun job vinden. Voor hen komt het erop aan om de mentale weerbaarheid te verhogen en het brein te trainen hier mee om te gaan”, zegt Geraerts.

“Er zijn enkele trucjes om die weerbaarheid te verhogen:

- Wees onverbiddelijk in het bepalen van wat echt belangrijk is en schuif de rest genadeloos opzij. Stel uzelf geregeld de vraag: wat motiveert mij? Waar krijg ik energie van? Wat wil ik? En doe daar meer van!

- U kunt uw geheugen ook scherpstellen door visualisatietechnieken of het maken van bizarre associaties. Door gedetailleerde voorstellingen te maken of een emotionele lading te geven aan informatie, zal uw brein dit gemakkelijker onthouden.

- Een aandachtsritueel helpt u ook om de klik te maken en uw brein te zeggen: nu is het focus-time.

- Door ademhalingstechnieken worden stress- en afvalstoffen uit uw lichaam afgescheiden en voelt u zich meteen meer ontspannen en opgepept voor het werk.”

De juiste houding tegenover stress

“Heel dikwijls heeft het ook te maken met het veranderen van een instelling of een attitude”, aldus Geraerts. “Ik hoor mensen heel vaak zeggen dat ze weer met bepaalde vrienden ‘moeten’ afspreken en dat ze daar eigenlijk geen zin in hebben. Er is geen enkele wet die zegt dat u met die vrienden ‘moet’ afspreken. Het doorbreken van gewoontes kan u soms al een heel eind helpen.

Daarnaast moet u uzelf ook goed verzorgen: zorg voor voldoende nachtrust, een gezonde voeding en een goede work-life-balance. Uw brein verbruikt 20% van uw energievoorraad. Uw lichaamshouding en -onderhoud hebben een rechtstreeks effect op de chemie in uw hersenen. Kleine wijzigingen als van houding veranderen, drinkpauzes inlassen, uw wagen wat verder parkeren of rechtstaand vergaderen maken al een groot verschil.”

Bijdrage:

Elke Geraerts

Elke Geraerts is doctor in de psychologie en was onder meer verbonden aan de universiteiten van Harvard, St. Andrews, Maastricht en Rotterdam. Samen met Pia Buysse richtte ze het bedrijf Better Minds at Work op, dat organisaties adviseert over het mentaal weerbaarder maken van de werknemers. Ondertussen werkt ze samen met een dertigtal psychologen, artsen en consultants. Geraerts schreef ook al twee boeken over dit onderwerp: Mentaal Kapitaal en Het Nieuwe Mentaal.

Verzend