Uber, Airbnb, Menu Next Door... Er gaat geen week voorbij of het internationale ondernemingslandschap is weer een nieuwkomer rijker.  Velen van hen willen zich in het avontuur van de deeleconomie storten, maar vergeten dat je voor het opzetten van elk willekeurig project een wettelijk kader nodig hebt! Etienne Wery, advocaat gespecialiseerd in intellectuele eigendom op het gebied van nieuwe technologieën, licht een tipje van de sluier op over dat kader.

Een moeilijk controleerbare economie

De samenwerkingseconomie is gebaseerd op de verdeling van goederen, ruimte en hulpmiddelen. Het gaat om gebruik in plaats van bezit. Bovendien steunt zij een werkwijze in de vorm van community’s die via platforms met elkaar communiceren, zoals dat gebeurt op Airbnb, Menu Next Door en ook FLAVR.

Hoewel in de deeleconomie een heel ander economisch model van toepassing is, gelden voor dit soort ondernemingen dezelfde wetten als voor elke andere marktspeler. Omwille van praktische redenen zijn is het lastig om te controleren of deze spelers zich aan de regels houden. Zo is het bijhouden van de werktijden van tijdelijke taxichauffeurs een behoorlijke uitdaging.

Toch maken dergelijke structuren deel uit van het recht en moeten spelers in de deeleconomie opereren binnen ons vastgesteld fiscale kader. Dat betekent bijvoorbeeld dat elke vergoeding moet worden aangegeven. Er is geen reden om zulke start-ups en hun gebruikers buiten het recht te laten opereren.

Wetgeving niet afgestemd op nieuwe structuren

Het is belangrijk om het wettelijke kader aan te passen aan de economische evolutie. Dat kader moet worden geregulariseerd zodat de consumenten en werknemers van wie de rechtspositie verzwakt is door de aanwezigheid van nieuwe monopolies, er niet op achteruit gaan.

Een stel dat af en toe een kamer verhuurt via Airbnb, dat is niet echt een probleem. Maar iemand die een reeks panden koopt met als doel die permanent via internet te verhuren, moet wel voldoen aan bepaalde wettelijke eisen.

Veel mensen proberen op dit moment de deeleconomie gelijk te stellen met systemen die al bestaan. Waarom zouden we niet een nieuwe structuur creëren die uitsluitend gericht is op deze vernieuwende sector?

En last but not least: de administratieve procedures moeten vanzelfsprekend eenvoudiger en aanzienlijk transparanter zijn.

Ontwrichtende ondernemingen

Ondernemingen in de deeleconomie worden ‘disruptief’ genoemd omdat ze binnendringen in een sector die volgens bepaalde regels functioneert. Ze breken met de manier waarop die sector is georganiseerd en leggen de vinger op de zere plek. De Accor Groep, die honderden hotels bezit, heeft tienduizenden werknemers in dienst en is aangewezen op bijzonder dure schoonmaakdiensten. Het spreekt voor zich dat die groep niet echt blij is met het feit dat Airbnb haar in amper vijf jaar tijd heeft voorbijgestoken.

Loopt België achter?

Ons land loopt vaak achter wat het digitale betreft, maar inzake dit onderwerp speelt België juist een voortrekkersrol. Een groep landen weigert namelijk zelfs maar over de problematiek na te denken. Een wonderoplossing hebben we nog niet gevonden, maar Alexander De Croo werkt wel actief aan een oplossing. Als minister van  Digitale Agenda en Telecom ijvert hij voor een lage belasting, die de digitale economie zou moeten stimuleren. Hij pleit voor 10 procent belastingen op inkomsten tot 5000 euro, en voor bedragen daarboven voor een progressieve belasting met een maximum van 50 procent. En om oneerlijke concurrentie te voorkomen wil hij dat de inkomsten beperkt blijven tot 6000 à 10.000 euro.

Checklist voor startende ondernemers

Het belangrijkste is om goed na te gaan welk wettelijke kader van toepassing is en te weten dat elk structuur onderworpen is aan een geheel van wettelijke regels. Zo moet iemand die tijdelijke koks in dienst heeft, er rekening mee houden dat hij op een dag bezoek kan krijgen van het FAVV (Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen).

Om onaangename verrassingen te voorkomen, kunt u best anticiperen op dingen, het actuele beleid naleven en goed onderzoeken wat wettelijk is toegestaan.

Etienne Wéry

Etienne Wéry

Etienne Wéry is advocaat aan de balies van Brussel en Parijs, en is ook vennoot in het kantoor Ulys. Hij is gespecialiseerd in de intellectuele eigendom van nieuwe technologieën (e-commerce, IT-contracten, enz.), en heeft een passie voor de natuur en sport.