Onlangs in het nieuws: de Belgische absenteïsmecijfers blijven stijgen, en dat bij oud én jong. Met name de langdurige afwezigheden (langer dan een jaar) worden steeds prominenter: daar waar het in 2001 in 25% van de gevallen om langdurige afwezigheden ging, maken ze nu al 41% van het totale ziektepercentage uit. Wat zijn de verklaringen voor die aanhoudende toename, zijn er verschillen tussen de verschillende leeftijdscategorieën, en hoe zit het met absenteïsme bij zelfstandigen? Tekst en uitleg door Heidi Verlinden, HR-experte bij Securex.

Absenteïsme: enkele algemene cijfers

Het totale ziektepercentage bij Belgische bedrijven tot 1.000 werknemers in de privésector nam in de eerste helft van 2018 verder toe tot 6,93%, ten opzichte van 6,70% een jaar geleden. Daarbij namen vooral het korte (minder dan een maand) en het lange (meer dan een jaar) ziektepercentage toe, met 6% en 4% respectievelijk; het middellange ziektepercentage (van een maand tot een jaar) bleef gelijk. Opvallend is dat ook jonge werknemers vaker langdurig afwezig zijn.

Absenteïsme bij zelfstandigen

Kijken we specifiek naar zelfstandigen, dan zien we dat zij veel minder snel thuis zullen blijven dan mensen die vast in dienst zijn: volgens cijfers van Securex uit 2013 zou maar liefst 96% van alle zelfstandigen al ziek gewerkt hebben, ten opzichte van 71% van alle bedienden De hoofdreden ligt voor de hand: niet werken betekent vaak gewoon geen loon. Dat doorwerken kan op zich geen kwaad, zolang het niet over ernstige aandoeningen gaat of te vaak gebeurt. Te lang of te vaak blijven doorwerken kan op lange termijn net tot erger leed en langere afwezigheden leiden. Zelfstandigen moeten dus opletten dat ze hun werk niet ten koste van hun gezondheid laten gaan. Een verzekering gewaarborgd inkomen kan in zulke gevallen een welkome oplossing bieden.

Toch is die vrees voor inkomstenverlies niet de enige reden: ook de passie, de motivatie en de zinvolheid van hun activiteit is voor zelfstandigen vaak een factor om te blijven doorwerken.

Oorzaken...

Met betrekking tot de oorzaken van het groeiende absenteïsme is het duidelijk dat die in grote mate te wijten is aan de toenemende vergrijzing onder werknemers. Het hogere absenteïsmecijfer bij jongeren is dan weer het gevolg van twee factoren: psychische problemen enerzijds, en fysieke klachten anderzijds. Wat betreft de psychische problemen zien we de laatste jaren vooral een sterke toename van burn-outs; daarnaast komen ook depressie en angststoornissen regelmatig voor. Als het gaat over fysieke klachten, dan is er vooral sprake van lage rugpijn en pijn aan de nek, schouders... Die klachten zijn op hun beurt te verklaren door een sedentaire levensstijl – te weinig beweging en/of te lang zitten – maar kunnen ook een gevolg zijn van stress. Onder de ‘jongere’ werknemers blijken vooral dertigers kwetsbaar voor dergelijke problemen. 

… en verschillen

Verder zijn er ook belangrijke verschillen in absenteïsme te bemerken. Zo stellen we in het algemeen vast dat hoe kleiner de onderneming, hoe lager de frequentie van afwezigheden. Als er dan toch iemand ziek thuisblijft, is dat vaak meteen voor een langere periode. Zeker in micro-ondernemingen (minder dan vijf werknemers) is dit duidelijk zichtbaar. De verklaring is dubbel: enerzijds zijn mensen in zulke kleine organismen vaak meer persoonlijk betrokken bij hun werk en dus gemotiveerder, anderzijds is een afwezigheid in zo’n omgeving meteen ook veel opvallender en voelbaarder dan in een groot bedrijf, wat het een stuk moeilijker maakt de stap tot thuisblijven te zetten.

Omgekeerd geldt dat hoe groter een kmo, hoe frequenter maar minder langdurig de afwezigheden: doordat het bedrijf meer mogelijkheden heeft, zowel financieel als menselijk, om afwezigheden op te vangen, zullen mensen gemakkelijker de stap zetten om een dagje thuis te blijven. Dit draagt op zijn beurt mogelijk bij tot het voorkomen van ernstigere problemen. Kijken we tot slot naar de grote ondernemingen (500 werknemers en meer), dan zien we dat zij zowel met frequente als langdurige afwezigheden te maken hebben.

Bekijk hier alle whitepapers van Securex! 
https://www.securex.be/nl/publicaties

 

Heidi Verlinden

Heidi Verlinden studeerde organisatiepsychologie en arbeidswetenschappen aan de Universiteiten van Leuven en Toulouse. Ze is sinds 1996 aan de slag bij Securex, eerst als HR-consultant en nu als onderzoeksdeskundige, en is daarnaast ook gastdocente ‘welzijn en absenteïsme’ aan de Odiseehogeschool.